នៅក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី ៤៥ នៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពីថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៣ នៅទីក្រុង រីយ៉ាដ ប្រទេស អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អង្គការអប់រំ វិទ្យាសាស្ត្រ និងវប្បធម៌នៃសហប្រជាជាតិ (យូណេស្កូ - UNESCO) បានប្រកាសដាក់បញ្ចូល ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - ប្រជុំកោះ កាតបា ទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌធម្មជាតិពិភពលោក។

 

ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង

ប្រជុំកោះ កាតបា នៅក្នុងទីក្រុងកំពង់ផែភាគខាងជើង ហៃហ្វុង គឺជាប្រជុំកោះកំបោរដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេស។ វាមានកោះជាង ៣៦០ រួមទាំងកោះកាតបា ដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃឈូងសមុទ្រ ហាឡុង។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង ក្នុងខេត្ត ក្វាងនីញ ត្រូវបានអង្គការយូណេស្កូដាក់បញ្ចូលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកពីរដងរួចមកហើយ គឺនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ និងឆ្នាំ ២០០០។ តាមរយៈការចុះបញ្ជីជាតំបន់បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិពិភពលោកថ្មី ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - ប្រជុំកោះ កាតបា គឺជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកអន្តរខេត្តដំបូងគេបង្អស់របស់វៀតណាម ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីដោយអង្គការយូណេស្កូ។

ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - ប្រជុំកោះ កាតបា ត្រូវបានបន្ថែមទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដោយសារតែភាពស្រស់ស្អាតនៃទេសភាពធម្មជាតិរបស់វា រួមមានកោះថ្មកំបោរគ្របដណ្តប់ដោយរុក្ខជាតិខៀវស្រងាត់ កោះតូចៗនៃថ្មកំបោរដ៏គួរឱ្យគយគន់ និងទម្រង់ថ្មកំបោរដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍។ ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - ប្រជុំកោះ កាតបា ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសារមន្ទីរភូគព្ភសាស្ត្រ ដែលផ្ទុកនូវបេតិកភណ្ឌដែលមានតម្លៃលេចធ្លោជាសកល ជាកន្លែងដែលបង្ហាញសាក្សីនៃការផ្លាស់ប្តូរជាគំរូក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ផែនដី ដូចដែលបានបង្ហាញដោយវត្តមាននៃព្រៃបុរាណ ឈូងសមុទ្រ និងកោះនានា។

ឈូងសមុទ្រ ឡានហា, ប្រជុំកោះ កាតបា

បណ្តុំកោះ ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - ប្រជុំកោះ កាតបា មានភាពចម្រុះយ៉ាងសម្បូរបែបនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីកោះ និងមហាសមុទ្រ។ វាគឺជាជម្រកនៃសត្វ និងរុក្ខជាតិកម្រជាច្រើនប្រភេទ ហើយក៏មានព្រៃសមុទ្រធំជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេស ដែលមានផ្ទៃដីជាង ១៧,០០០ ហិកតា។

វាគឺជាជម្រកនៃប្រភេទរុក្ខជាតិ និងសត្វចំនួន ៤,៩១០ ប្រភេទនៅលើដី និងក្នុងទឹកសមុទ្រ ដែលក្នុងនោះមាន ១៩៨ ប្រភេទស្ថិតនៅក្នុងបញ្ជីក្រហមនៃប្រភេទសត្វដែលរងការគំរាមកំហែងរបស់អង្គការសហភាពអន្តរជាតិដើម្បីការអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN) និងមាន ៥១ ប្រភេទជាប្រភេទសត្វនិងរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក។ តំបន់ព្រៃបុរាណដែលមានផ្ទៃដីប្រមាណ ១,០៤៥.២ ហិកតានៅលើកោះ កាតបា គឺជាកត្តាសំខាន់មួយដែលបង្កើតឱ្យមានតម្លៃអេកូឡូស៊ី និងជីវចម្រុះនៃបេតិកភណ្ឌនេះ។ ជាពិសេស ស្វាឡង់ហ្គ័រកាតបា (Trachypithecus poliocephalus) គឺជាប្រភេទសត្វកម្រ ដែលស្ថិតនៅក្នុងបញ្ជីសត្វដែលមានហានិភ័យផុតពូជខ្ពស់បំផុត។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន មានប្រមាណតែ ៦០-៧០ ក្បាលប៉ុណ្ណោះដែលរស់នៅតែក្នុងតំបន់ កាតបា។ វាក៏មានប្រភេទរុក្ខជាតិកម្រក្នុងស្រុកយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលរស់នៅជាមួយគ្នានៅលើកោះថ្មកំបោរ រួមមាន cycas tropophylla, chirita drakei, livistona halongensis, impatiens verrucifera, schefflera alongensis, paphiopedilum concolor, euphorb, liliac, cycad, apocynin...

ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - ប្រជុំកោះ កាតបា គឺជាតំបន់ដែលមានជីវចម្រុះខ្ពស់នៅអាស៊ី ដោយមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ-កោះតំបន់ត្រូពិច និងស៊ុបត្រូពិចដែលនៅជាប់គ្នា និងអភិវឌ្ឍជាបន្តបន្ទាប់ចំនួន ៧។ ប្រព័ន្ធទាំងនោះរួមមាន៖ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃទឹកភ្លៀងត្រូពិចដំបូងបង្អស់ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីល្អាងភ្នំ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃកោងកាង ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតំបន់ទឹកជោរនាច ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្ម ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបាតសមុទ្រភក់/ខ្សាច់ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបឹងទឹកប្រៃ។

មុនពេលមានការបន្ថែមថ្មីនេះ វៀតណាមមានតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកចំនួនប្រាំបី ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការយូណេស្កូ រួមមាន៖

- បណ្តុំប្រាសាទបុរាណ ហ្វេ - បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក ឆ្នាំ ១៩៩៣;

- ឈូងសមុទ្រ ហាឡុង - បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិពិភពលោក ឆ្នាំ ១៩៩៤, ២០០០;

- ប្រាសាទភ្នំ មីសឺន - បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក ឆ្នាំ ១៩៩៩;

- ទីក្រុងបុរាណ ហុយអាន - បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក ឆ្នាំ ១៩៩៩;

- ឧទ្យានជាតិ ហ្វុងញ៉ា-កេបាង - បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិពិភពលោក ឆ្នាំ ២០០៣, ២០១៥;

- មណ្ឌលកណ្តាលនៃរាជវាំង ថាំងឡុង - ហាណូយ - បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១០;

- រាជវាំងនៃរជ្ជកាល ហូ - បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១១;

- តំបន់ទេសភាព ត្រាងអាន - បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ចម្រុះពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១៤។